Showcase: Secret Village

HARTJE AMSTERDAM

Secret Village ligt op de Amsterdamse Reguliersdwarsstraat en zijstraten ten westen van de Vijzelstraat, in hartje centrum. Deze plek is het springlevende voorbeeld van Amsterdam als veelzijdige, open en avontuurlijke stad. Ook is het een plek waar veel stakeholders bij elkaar komen: ondernemers, zakelijke en particuliere huurders, lokale en internationale bezoekers en pandeigenaren. Met ons showcaseproject maken we van Secret Village in twee jaar de duurzaamste plek van Amsterdam, waar diezelfde duurzaamheid economische waarde toevoegt aan het gebied.

PINK MEETS GREEN

De Reguliersdwarsstraat is al sinds de fifties bekend als een veilige thuishaven voor de LHBTQI-community en als belangrijke plek voor de LGBTQI-cultuur. Secret Village is begonnen als een herinrichtingsinitiatief van de ondernemersvereniging Reguliersdwarsstraat (BIZ), met als doel de omgeving te vergroenen en verbeteren voor alle “Secret Villagers,” om deze A-locatie commercieel compleet te kunnen benutten. Tanja van der Knoop was al vroeg bij dit project betrokken en zag behalve voor groen nog veel meer mogelijkheden. Zij richtte toen Green City Buzz op om Secret Village naast letterlijk groen, met planten en bloemen, ook figuurlijk te vergroenen, door het gebied op heel veel vlakken duurzamer te maken. Zo is Green City Buzz begin 2017 van start gegaan om deze plek in twee jaar om te toveren tot een future-proof tolerante stadshuiskamer, waar mensen op elk moment van de dag in plaats van alleen doorheen, heen gaan.

Maanden

doelen

thema's

DIT WILLEN WE BEREIKEN

#1: LATEN ZIEN DAT GROEN EN VERDUURZAMING ECONOMISCHE WAARDE TOEVOEGEN AAN EEN GEBIED

#2: VAN SECRET VILLAGE EEN SCHONE, GROENE EN FIJNE PLEK MAKEN DIE VOOR IEDEREEN VOELT ALS THUIS

#3: SECRET VILLAGE TOT DE SHOWCASE MAKEN VOOR SEXY URBAN DUURZAAMHEID

zo doen we dat

Om deze doelen te bereiken, werken we in twee jaar aan acht thema’s. Per thema voeren we meerdere projecten uit. Zo werken we binnen thema Afval bijvoorbeeld aan verbeterde retourlogistiek, maar ook aan recycling en upcycling. We voeren al onze activiteiten samen met de lokale ondernemers uit. Hun samenwerking met ons is vrijwillig, dus de duurzame oplossingen die we voorstellen moeten zo aantrekkelijk mogelijk zijn. Commercieel rendement en laagdrempeligheid vinden we daarin erg belangrijk. In het overzicht hieronder staat per onderwerp beschreven wat we doen in Secret Village – nu en straks.

NU

Afval = voedsel
Ja, echt! Door GFT-afval van de ondernemingen te composteren en dit te gebruiken voor stadslandbouw zetten we ons eigen Secret Village-afval om in bruikbare stoffen, en zelfs voedsel! We zijn in gesprek met meerdere partners om het GFT voortaan bij ondernemers op te kunnen halen en het ín het gebied te composteren. Ook zijn we in gesprek met een Amsterdamse teler die oesterzwammen kweekt op koffieresidu. Volgende stap: circulaire bitterballen in Secret Village!

 

STRAKS

Local lab
We broeden op een sustainable shared space: een hangout en kweekvijver voor duurzaamheid. En dan hebben we het niet over een geitenwollensokkenmuseum, hè. Inspiratie is het sleutelwoord. Als game changer zijn we bezig het systeem te veranderen: door onze bottom-up samenwerking met bedrijven, maar ook hoe we de bestaande gemeenteprocessen gaandeweg verbeteren. Je kan er dus info over het project en over duurzaamheid vinden, maar ook terplekke afval recyclen, bijvoorbeeld. En je plastic bierglas terplekke zien upcyclen tot 3D-geprint straatmeubilair is, admit it, gewoon cool.

In situ-recycling
Terplekke afval recyclen bespaart een hoop verkeersbewegingen. Zo onderzoeken we of we afvalkarton in het gebied zelf kunnen verwerken tot bijvoorbeeld pizzadozen, en of we frituurvet lokaal kunnen raffineren tot biobrandstof. Deze kan ook lokaal weer worden gebruikt om panden mee te verwarmen.

NU 

Afval = voedsel
Ja, echt! Door GFT-afval van de ondernemingen te composteren en dit te gebruiken voor stadslandbouw zetten we ons eigen Secret Village-afval om in bruikbare stoffen, en zelfs voedsel! We zijn in gesprek met meerdere partners om het GFT voortaan bij ondernemers op te kunnen halen en het ín het gebied te composteren.

Afvalscheiding en recycling
De bedrijven in het gebied kunnen hun afval nu slecht scheiden, vooral omdat daar de afvalbakken niet voor in de buurt zijn. Wij willen voor die infrastructuur zorgen. We hebben een gedetailleerd plan opgesteld om GFT- en restafval apart van elkaar en direct bij de ondernemers op te kunnen halen. Dit verwerken we dan in lokale perscontainers: machines die afval compact maken door het samen te persen. Dat scheelt héél veel vuilniswagens.

Retourlogistiek
Zoals hierboven staat beschreven zijn we bezig met het installeren van een perscontainer. We onderzoeken ook of vervoerders retourstromen kunnen bundelen, zodat het aantal vervoersbewegingen nog kleiner wordt.

STRAKS

Plasticreductie
We bespreken samen met de ondernemers de mogelijkheden om het gebruik van plastic te verminderen – zeker dat dat weg kan waaien –  en waar dat niet kan het zoveel mogelijk te vervangen door minder vervuilende materialen.

Reverse vending machines
We willen op den duur reverse vending machines in het gebied installeren, in samenwerking met onze partners. Dat zijn machines zoals de flessenautomaat voor statiegeld in de supermarkt. Recyclebaar afval erin, lokale beloning eruit. Koffie, pizza of een blowout van de Secret Village-kapper, bijvoorbeeld.

NU

Afval = voedsel
Ja, echt! Door GFT-afval van de ondernemingen te composteren en dit te gebruiken voor stadslandbouw zetten we ons eigen Secret Village-afval om in bruikbare stoffen, en zelfs voedsel! We zijn in gesprek met een Amsterdamse teler die oesterzwammen kweekt op koffieresidu. Als de ondernemers deze oesterzwammen inkopen kan er een duurzaam ingrediënt op de kaart en draagt dat bij aan het aantal duurzame menukeuzes. Volgende stap: circulaire bitterballen in Secret Village! We broeden ook op een plan om een daktuin aan te leggen in Secret Village, zodat kruiden en groenten wel héél lokaal kunnen worden ingekocht.

STRAKS

Afval = voedsel
Het doel is om eind 2018 75% van het GFT-afval in het gebied op te halen, dat te composteren, en het voedsel dat we daarmee kweken in de lokale horeca aan te bieden.

Verminderen van energie-en watergebruik
We stimuleren en helpen de ondernemers en pandeigenaren hun energieverbruik te verminderen door LED-verlichting, duurzame verwarming en koeling, energieregelaars en isolatie beschikbaar en betaal- of financierbaar te maken. We voeren daarvoor energiescans uit die per pand precies laten zien welke oplossing het meest zinvol is. Ook zijn er al meerdere ondernemers bereid de urinoirs in hun panden te vervangen door waterloze exemplaren. Die besparen elk 80,000 liter water per jaar!

Energie opwekken
Halverwege 2017 zijn we gestart met  de voorbereidingen voor de installatie van zonnepanelen in het gebied. Zo kunnen we groene energie opwekken voor Secret Village en de overtollige stroom toevoegen aan het net. Met onze partners helpen we de pandeigenaren en ondernemers met de financiering van de aanlegkosten, zodat het ze zo weinig mogelijk kost.

Duurzame terrasverwarming
We zijn bezig energiezuinige terrasverwarmers betaalbaar te maken voor de horecaondernemers in Secret Village.

NU

Minder vervoersbewegingen
We onderzoeken hoeveel verkeersbewegingen er momenteel zijn in het gebied, oftewel het in- en uitrijden van het gebied met een auto of truck voor leveringen. We werken er hard aan om dit aantal te verminderen, de leveringen efficiënter te laten lopen en daardoor overlast te verminderen.

Duurzame vervoersbewegingen
De vervoersbewegingen die overblijven kunnen ook een stuk duurzamer. Denk bijvoorbeeld aan transport per (bak)fiets. We zijn begonnen met vooronderzoek op dit gebied en met het opzetten van partnerships, en starten binnenkort een proef.

Slim gebruik van ruimte
In het Secret Villagegebied staan ’s avonds vaak parkeergarages leeg. Die kunnen we dan gebruiken voor fietsen. We zijn bezig met het plan voor de eerste 300 fietsparkeerplekken in garages in het gebied.

STRAKS

Duurzame vervoersbewegingen
Ons doel is om eind 2018 65% van de leveringen met duurzaam vervoer te laten plaatsvinden.

Duurzame bevoorrading
We zijn hard bezig met de voorbereidingen voor het opzetten van een Micro HUB (logistiek servicepunt) en Micro DC (distributiecentrum): kleine, lokale versies van hun industriële tegenhangers. Deze helpen de afstanden voor leveranciers te verkleinen, het voor de ondernemers makkelijker te maken en bevoorrading per fiets mogelijk te maken.

Meer en mooi groen 
In mei 2017 hebben we het gebied in één klap spectaculair vergroend, in één stijl en heel gedetailleerd. Extra trots zijn we op de geveltuinen. Die zijn in de omgeving helemaal op elkaar afgestemd, maar toch met duidelijke afwisseling van plantensoorten en –rassen: een wereldwijde primeur! We zijn geïnspireerd door de klassieke binnentuinen van de Gouden Bocht op de Herengracht in Amsterdam. Daar vind je veel symmetrie, bijvoorbeeld bij hagen en bakken. In Secret Village zijn de kenmerkende plantenbakken ook zoveel mogelijk in een custom stijl ontworpen, en zo, dat de beplanting goed past bij de monumentale gebouwen eromheen. Door het groen een deel van een gevel te laten volgen, bijvoorbeeld, laten we dat opvallen. En voor een gebied waar niet alleen overdag, maar ook ’s nachts de bloemetjes buiten worden gezet, mocht de plantenkeuze best gewaagd: mooi moet, en stout mag. Duitse Pijp, Slaapkamergeluk, de Kuisheidsplant, ze staan er allemaal. Alles behalve “gemeentegroen”! Fotograferende mensen zijn inmiddels een vast onderdeel van het straatbeeld, waar elke dag bezoekers vanaf de Bloemenmarkt Secret Village ingelokt worden. En dat was natuurlijk ook de bedoeling: met groen economische waarde toevoegen.

Groene daken en gevels
We zijn al bezig met een beginnetje om in de lente van 2018 groene daken en gevels aan te leggen. Dit doen we vooral op kantoorgebouwen, in samenwerking met pandeigenaren. Klimaatbestendig en mooi! De groene daken zijn ook een plek waar we later voedsel gaan verbouwen (zie Circulariteit). 

 

Schoonmaakwedstrijd
Horecaondernemers zijn ervoor verantwoordelijk om een straal van 25 meter rondom hun bedrijf schoon te houden. Maar lang niet iedereen weet dat. Daarom hebben we in mei 2017 een schoonmaakwedstrijd voor ondernemers georganiseerd. De winnaar won een trip naar Hamburg, een van de schoonste steden van Europa!

Afvalregels
Net als de schoonmaakregels zijn de afvalregels soms ook niet helemaal duidelijk. In overleg met de gemeente hebben we deze in juli duidelijk op papier gezet om de ondernemers in Secret Village te helpen de straat schoon te houden van rondslingerend vuil en afvalzakken, en zo boetes te voorkomen.

Fietsen(wrakken)
In Amsterdam zijn er meer fietsen dan mensen. Fietsen vergaan op den duur, maar prop die maar eens in de prullenbak. Resultaat: fietsenwrakkenwirwar op straat. We gaan ermee aan de slag om deze in Secret Village weg te halen, en we zorgen er ook voor dat er voldoende parkeerplek komt voor de fietsen die het nog een tijdje doen.

 

Placemaking
Hoe je van de openbare ruimte een plek maakt waar je je thuisvoelt, dat is placemaking. Het is een concept uit de stedelijke ontwikkeling, en beschrijft behalve het grotere idee ook de praktische aanpak. Samen met de ondernemers willen wij van Secret Village ook zo’n plek maken: een waar je in plaats van alleen doorheen, ook heen gaat. Een soort stadshuiskamer, eigenlijk. Zo’n stadshuiskamer moet aan vier voorwaarden voldoen:

 

  1. het moet een plek zijn die functioneel is
  2. het is een plek waar je makkelijk sociaal contact kunt leggen
  3. het moet er fijn zijn: veilig, schoon, groen, mooi
  4. de plek is goed bereikbaar

 

Placemaking in Secret Village
We zien de stad als ecosysteem: veranderingen in het ene deel hebben ook effect op het andere. En in een gebied als Secret Village, al jaren een thuishaven voor een grote LGBTQI-community, moet je je daar heel bewust van zijn. We stellen onszelf daarom vragen, zoals: hoe verwelkomen we een nieuwe generatie bezoekers zonder de bestaande buiten te sluiten? We willen de openbare ruimte verbeteren, maar hoe houden we vast aan wat altijd zo fijn en vertrouwd was? Die vragen zijn we nu aan het onderzoeken.

 

Placemaking Week
Tussen 10 en 14 oktober 2017 organiseerde Project for Public Spaces Placemaking Week in Amsterdam. Dit is hét internationale congres over placemaking. Green City Buzz was onderdeel van het programma met een tour door Secret Village.

 

Secret Village Partners

Dit werk kunnen we natuurlijk niet alleen. De (horeca)ondernemers in het gebied zijn een belangrijke partner voor ons. Maar er zijn nog veel meer Secret Villagers. Zo werken we ook samen met bewoners, pandeigenaren en zakelijk huurders, en met de vele bezoekers in de straat. Ook zou ons werk onmogelijk zijn zonder onze intensieve samenwerking met de Gemeente Amsterdam, en zonder de financiële en structurele steun van onze andere partners.